#separator:tab #html:false #deck:Epika, liryka, dramat: cechy rodzajów literackich #columns:Front Back Epika Rodzaj literacki, w którym narrator opowiada o wydarzeniach; podstawą jest fabuła i świat przedstawiony. Liryka Rodzaj literacki, w którym dominuje wypowiedź podmiotu lirycznego wyrażająca uczucia, nastroje i refleksje. Dramat (rodzaj literacki) Rodzaj literacki przeznaczony do wystawienia na scenie; akcja rozgrywa się w dialogach i monologach postaci. Narrator Fikcyjny opowiadacz w utworze epickim, który przedstawia wydarzenia; może być pierwszoosobowy lub trzecioosobowy. Fabuła Ciąg wydarzeń przedstawionych w utworze, powiązanych ze sobą związkami przyczynowo-skutkowymi. Świat przedstawiony Postacie, wydarzenia, miejsca i czas, które tworzą fikcyjną rzeczywistość utworu. Podmiot liryczny Osoba mówiąca w wierszu, wyrażająca swoje przeżycia; nie należy go automatycznie utożsamiać z autorem. Adresat utworu lirycznego Osoba lub istota, do której zwraca się podmiot liryczny, np. ukochana, Bóg, natura, czytelnik. Monolog Dłuższa wypowiedź jednej postaci; w dramacie skierowana do widzów, innej postaci lub do samej siebie. Dialog Rozmowa co najmniej dwóch postaci; w dramacie główny sposób prowadzenia akcji. Didaskalia Wskazówki autora dramatu dotyczące wyglądu sceny, zachowania i gestów postaci oraz sposobu wypowiadania kwestii. Akt Duża część dramatu, dzieląca utwór na główne fragmenty akcji; składa się ze scen. Scena Najmniejsza część aktu dramatu, wyznaczana zazwyczaj zmianą składu postaci na scenie. Tragedia Gatunek dramatu, w którym bohater przegrywa w konflikcie tragicznym, często ponosi klęskę lub ginie. Komedia Gatunek dramatu przedstawiający zabawne sytuacje i wady ludzkie, zwykle ze szczęśliwym zakończeniem. Dramat (gatunek) Gatunek dramatu poważny, ale bez cech tragedii; przedstawia konflikt bohatera ze światem lub samym sobą. Epopeja Rozbudowany wierszowany utwór epicki opisujący doniosłe wydarzenia dziejowe i losy bohaterów, np. „Iliada” Homera. Powieść Długi epicki utwór prozatorski z rozbudowaną fabułą, wieloma postaciami i wątkami. Nowela Krótki utwór epicki prozatorski o zwartej akcji, jednym wątku i zazwyczaj wyraźnej puencie. Ballada Gatunek synkretyczny łączący cechy epiki, liryki i dramatu: ma fabułę, nastrój i dialogi, często o charakterze fantastycznym. Oda Gatunek liryczny, uroczysty utwór pochwalny ku czci osoby, wydarzenia lub idei. Fraszka Krótki, żartobliwy utwór liryczny, zwykle zakończony puentą, np. Jana Kochanowskiego. Elegia Gatunek liryczny o smutnym, żałobnym nastroju, wyrażający ból po stracie lub rozmyślania nad przemijaniem. Hymn Uroczysty utwór liryczny wysławiający Boga, ojczyznę lub ważną ideę.