#separator:tab
#html:false
#deck:tkanka miesniowa
#columns:Front Back
Z jakiego listka zarodkowego pochodzi tkanka mięśniowa i co jest między jej elementami budulcowymi? Mezoderma; unaczyniona i unerwiona tkanka łączna włóknista luźna, brak substancji międzykomórkowej Tkanki mięśniowe pochodzą z mezodermy, nie mają substancji międzykomórkowej, a między elementami budulcowymi leży tkanka łączna włóknista luźna, bogato unaczyniona i unerwiona.
Jakie są 4 typy komórek zdolnych do kurczenia się? Włókna mięśniowe, perycyty, komórki mioepitelialne, miofibroblasty Komórki kurczliwe: komórki/włókna mięśniowe, perycyty, komórki mioepitelialne i miofibroblasty.
Co oznaczają nazwy: sarkoplazma, sarkolema, sarkosomy? Cytoplazma, błona komórkowa, mitochondria Sarkoplazma = cytoplazma, sarkolema = błona komórkowa, sarkosomy = mitochondria, a siateczka sarkoplazmatyczna = siateczka śródplazmatyczna.
Co otaczają kolejno: namięsna (epimysium), omięsna (perimysium), śródmięsna (endomysium)? Cały mięsień, pęczki włókien, pojedyncze włókno Namięsna otacza cały mięsień, omięsna – pęczki włókien, śródmięsna – pojedyncze włókno (to blaszka zewnętrzna, czyli błona podstawna).
Namięsna to epimysium
Omięsna to perimysium
Śródmięsna to endomysium
Jak rozpoznać szkieletową tkankę mięśniową w przekroju podłużnym? Długie równoległe włókna z poprzecznym prążkowaniem (I i A) i wieloma owalnymi jądrami pod sarkolemą Szkieletowa: równoległe, nierozgałęzione włókna z prążkowaniem I/A, do 120 jąder owalnych obwodowo pod sarkolemą, bez wstawek.
Dlaczego włókno mięśniowe szkieletowe ma wiele jąder (nawet do 120)? Jest syncytium: w rozwoju dzieliły się jądra bez podziału cytoplazmy (fuzja mioblastów) Włókno jest tworem syncytialnym – powstaje z fuzji mioblastów w miotubule i podziałów jąder bez podziału cytoplazmy.
Czym różnią się prążki I i A? I – jasny, izotropowy (tylko filamenty cienkie); A – ciemny, anizotropowy (filamenty grube + cienkie) Prążek I jest jasny (izotropowy, pojedynczo załamuje światło) i zawiera filamenty aktynowe. Prążek A jest ciemny (anizotropowy, podwójnie załamuje światło) i zawiera filamenty grube oraz cienkie.
Definicja SARKOMERU: Fragment miofibryli między dwiema błonami granicznymi Z – jednostka strukturalno-czynnościowa, obejmuje 2 połowy prążka I i cały prążek A Sarkomer to odcinek miofibryli od linii Z do linii Z (ok. 2–3 µm w rozkurczu). Wzór: Z + I/2 + A/2 + H + M + H + A/2 + I/2 + Z.
Czym jest prążek H i linia M? H – jaśniejsza środkowa część prążka A (tylko filamenty grube); M – ciemna linia w środku H Prążek H leży w środku prążka A, a w jego środku jest linia M. W skurczu prążek H zanika (zwęża się).
Co dzieje się z prążkami sarkomeru podczas skurczu? Prążek H zanika, prążek I się skraca, prążek A nie zmienia długości Teoria ślizgowa: filamenty cienkie wślizgują się między grube, zachowując długość. Filamenty grube też nie zmieniają długości, więc prążek A jest stały.
Z czego zbudowane są miofilamenty cienkie i grube? Cienkie (ok. 1 µm) – aktyna F + tropomiozyna + troponina; grube (12 nm) – miozyna II Miofilament cienki (aktynowy) buduje prążek I i przyczepia się do linii Z. Miofilament gruby (miozynowy, 200–300 cząsteczek miozyny II) buduje prążek A.
Definicja KANALIKA T: Wpuklenie sarkolemy w głąb sarkoplazmy, które przenosi depolaryzację z sarkolemy do wszystkich sarkomerów Kanaliki systemu T to wpuklenia sarkolemy oplatające poprzecznie miofibryle. Dzięki nim impuls dociera równocześnie do wszystkich sarkomerów.
Z czego składa się TRIADA w mięśniu szkieletowym i gdzie leży? Kanalik T + 2 cysterny brzeżne SER, na granicy prążków A/I Kanalik T wchodzi między dwie cysterny brzeżne (diada mięśniowa) i razem tworzą triadę na granicy A/I.
Funkcja siateczki sarkoplazmatycznej (SER) w mięśniu? Magazynowanie Ca²⁺ w rozkurczu i uwalnianie w skurczu Cysterny brzeżne są rezerwuarem Ca²⁺ związanego z kalsekwestryną. W błonie mają kanały Ca²⁺ (receptory ryanodynowe).
Białe vs czerwone włókna szkieletowe – która para jest poprawna? Białe: szybko-kurczliwe, większa średnica, mało mitochondriów, szybko się męczą; czerwone: wolno-kurczliwe, dużo mioglobiny, tlenowe, wytrzymałość Białe są dla sprinterów i ciężarowców (mięśnie ramion, palców). Czerwone są dla maratończyków (mięśnie gałki ocznej, oddechowe, grzbietu, język).
Kolejność zdarzeń w mechanizmie skurczu mięśnia szkieletowego: ACh w płytce motorycznej → depolaryzacja sarkolemy i kanalików T → receptory ryanodynowe SER → uwolnienie Ca²⁺ → Ca²⁺ wiąże troponinę C → tropomiozyna odsłania miejsca na aktynie → ślizg ACh → depolaryzacja sarkolemy i kanalików T → aktywacja receptorów ryanodynowych w cysternach brzeżnych → Ca²⁺ do sarkoplazmy → Ca²⁺ + troponina C → przesunięcie tropomiozyny → wiązanie miozyny z aktyną → wsunięcie filamentów cienkich między grube.
Jak kończy się skurcz (rozkurcz) w mięśniu szkieletowym? ATP-aza zależna od Ca²⁺ pompuje Ca²⁺ z powrotem do SER, gdzie wiąże go kalsekwestryna Powrót Ca²⁺ do siateczki sarkoplazmatycznej zależy od ATP-azy zależnej od jonów wapniowych. Wewnątrz SER Ca²⁺ wiąże kalsekwestryna.
Podaj 3 charakterystyczne cechy tkanki poprzecznie prążkowanej SERCOWEJ. Wstawki (na wysokości Z, ze złączami szczelinowymi); rozgałęzione komórki z 1–2 jądrami centralnie; automatyzm skurczu (układ przewodzący) Dodatkowo w sercowej: sarkosomy do 40% objętości, diady na linii Z, delikatniejsze prążkowanie, brak regeneracji, hipertrofia jako odpowiedź na obciążenie.
Gdzie biegną wstawki w tkance sercowej i jakie połączenia zawierają? Poprzecznie, schodkowo, na wysokości błony granicznej Z; połączenia szczelinowe (neksus), obwódki zwierające i desmosomy Wstawki mają ok. 2 µm grubości. Złącza szczelinowe umożliwiają szybkie przewodzenie impulsów, a obwódki zwierające i desmosomy dają połączenie mechaniczne. Dzięki temu mięsień zachowuje się jak jedna jednostka czynnościowa.
Czym kanaliki T i SER w sercu różnią się od szkieletowej? Kanaliki T opasują miofibryle na wysokości linii Z i tworzą diady z 1 cysterną brzeżną; SER słabiej rozwinięta W sercu: diady po obu stronach linii Z, 1 cysterna brzeżna (na wysokości krążka I), kanalik T na linii Z. W szkieletowej: triady na granicy A/I.
Jak wygląda kardiocyt (jądro, organelle, wielkość)? Prostokątny, ok. 100–120 µm × 15 µm, 1 (rzadziej 2) pałeczkowate jądro centralnie, sarkosomy do 40% objętości, lipofuscyna wokół jądra Kardiocyt ma też glikogen, krople tłuszczu (kwasy tłuszczowe to główne źródło energii) i filamenty desminowe. W pobliżu jądra nie ma miofibryl.
Dlaczego mięsień sercowy praktycznie się nie regeneruje? Brak komórek satelitarnych, populacja komórek zdolnych do podziałów jest minimalna; martwicę zastępuje tkanka łączna (blizna) Mięsień sercowy ma za to bardzo gęstą sieć naczyń włosowatych (2× gęstszą niż mięśnie szkieletowe).
Kolejność w układzie przewodzącym serca: Węzeł SA → mięśniówka przedsionków → węzeł AV → pęczek AV → odnogi prawa i lewa → włókna Purkinjego Układ ma 3 piętra: węzeł zatokowo-przedsionkowy (rozrusznik), węzeł przedsionkowo-komorowy, pęczek przedsionkowo-komorowy z odnogami i włóknami Purkinjego.
Gdzie leżą węzły SA i AV? SA – w ścianie prawego przedsionka przy ujściu żyły głównej górnej; AV – w dnie prawego przedsionka (dolna część przegrody międzyprzedsionkowej) przy zastawce przedsionkowo-komorowej Węzeł SA jest „rozrusznikiem” serca, w nim powstają bodźce wywołujące skurcz.
Cechy komórek układu przewodzącego i włókien Purkinjego? Słabiej barwiące się, większa średnica, mało miofibryl ułożonych obwodowo, dużo glikogenu (Purkinje) – powodują jednoczesny skurcz obu komór Komórki układu przewodzącego są oddzielone od mięśnia sercowego łącznotkankową pochewką i połączone wstawkami. Unerwienie autonomiczne reguluje częstość i siłę skurczów w dwóch pierwszych piętrach.
Scharakteryzuj MIOCYT (tkanka gładka). Wrzecionowata komórka (15–500 µm, do 10 µm średnicy) z 1 pałeczkowatym jądrem centralnie; brak prążkowania, miofibryl i sarkomerów; kaweole, ciałka i taśmy gęste Miocyt ma miofilamenty cienkie, grube i pośrednie (desmina), biegnące skośnie jako sieć przestrzenna. Na 1 filament gruby przypada ok. 15 cienkich. Skurcz jest powolny, długotrwały, niezależny od woli, a unerwienie autonomiczne.
Czym są kaweole, taśmy gęste i ciałka gęste w miocycie? Kaweole – odpowiednik kanalików T; taśmy i ciałka gęste – odpowiedniki linii Z (mocują filamenty cienkie) Kaweole to bańkowate wpuklenia sarkolemy przenoszące sygnały w głąb komórki. Taśmy gęste leżą pod sarkolemą, ciałka gęste w sarkoplazmie, a zawierają α-aktyninę.
Mechanizm skurczu miocytu gładkiego: Wzrost Ca²⁺ → kalmodulina → kinaza łańcuchów lekkich miozyny → fosforylacja miozyny → wiązanie aktyny z miozyną (ślizg); komórka skręca się wokół własnej osi Kalmodulina pełni rolę analogiczną do troponiny C. Rozruszniki (komórki Cajala) leżą między warstwami wielu mięśni gładkich i automatycznie wytwarzają impulsy.
Jak odpowiadają na obciążenie kolejno: szkieletowa, sercowa, gładka? Szkieletowa – hipertrofia; sercowa – hipertrofia; gładka – hipertrofia i hiperplazja Regeneracja: szkieletowa ograniczona (komórki satelitarne), sercowa praktycznie brak, gładka dobra (mitozy miocytów).
SER w trzech typach mięśni (szkieletowa / sercowa / gładka): Dobrze rozwinięta, 2 cysterny brzeżne + kanaliki podłużne / słabiej rozwinięta, 1 cysterna + kanaliki podłużne / niewyraźne pęcherzyki.
Występowanie trzech typów tkanki mięśniowej: Szkieletowa – mięśnie szkieletowe, język, przepona, oczy, górna część przełyku, odbyt; sercowa – śródsierdzie (myocardium); gładka – naczynia i błony mięśniowe narządów wewnętrznych Gładka występuje w układzie pokarmowym, oddechowym, wydalniczym i rozrodczym, a także w skórze, nerce, śledzionie i oku.
Czym są komórki satelitarne? Rezerwowe komórki progenitorowe mięśni szkieletowych (nieulegające fuzji mioblasty), leżące na włóknie z własną błoną podstawną; uczestniczą w regeneracji Uaktywniają się po uszkodzeniu lub intensywnym treningu. W sercu ich nie ma.
Miofibroblasty i komórki mioepitelialne – która para opisów jest poprawna? Miofibroblasty – kurczliwe, produkują kolagen (aktyna i desmina w IHC), tworzą bliznę; mioepitelialne – kurczliwe, leżą między nabłonkiem a błoną podstawną gruczołów (ślinowych, łzowych, mlekowych, potowych), przesuwają wydzielinę Miofibroblastów nie da się odróżnić od fibroblastów w rutynowych barwieniach, dlatego stosuje się barwienie immunohistochemiczne.
Rozwój mięśnia: miotomy (mezoderma) - mioblasty - fuzja 4 tydzień miotubule a wnich filamenty aktynowe i miozynowe - włókno mięśniowe ---- brak fuzji - komórki satelitarne.
Włókno mięśnia szkieletowego wymiary długość 1-5cm szerokość 20-120um
Co jest w sarkoplazmie włókna mięśniowego poprzecznie szkieletowego? SER, glikogen, sarkosomy, mioglobina, MIOFIBRYLE - POLA CONHEIMA (przekrój poprzeczny)
Wzór sarkomeru: Z + I/2 + A/2 + H + M + H + A/2 + I/2 + Z
Co tworzy miofilament cienki? Aktyna F + tropomiozyna + kompleks troponinowy
Co tworzy miofilament gruby? Miozyna II + białko C
Wymiary włókna mięśniowego w sercu : długość 100 - 120 um szerokość 15 um
Co jest w sarkoplazmie kardiomiocytu? Sarksomy ok. 40%, AG, SER, ziarna lipofuscyny, glikogen, filamenty desminowe, kwasy tłuszczowe
Wstawki, grubość, gdzie biegną, co wchodzi w ich skład? Schodkowe, grubość ok. 2um, biegną na wysokości błony granicznej Z, w ich skład wchodzą połączenia szczelinowe, desmosomy, obwódki zwierające.
Wstawka - co to? Błona komórkowa dwóch sąsiednich kardiocytów.
Unerwienie włókien mięśniowych tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej sercowej : włókna bezmielinowe układu autonomicznego.
Komórki tworzące układ przewodzący serca, cechy (5) : słabiej się barwią, większa średnica niż właściwe, mała ilość miofibryl ułożonych obwodowo, centralne jadro komórkowe, połączone wstawkami
Jakie komórki są w komorach serca i cechy? Komórki Purkiniego, mają małą ilość miofibryl ułożonych obwodowo, i ziarna glikogenu
Tkanka mięśniowa gładka występowanie : ściany naczyń krwionośnych; błony mięśniowe układu pokarmowego, oddechowego, moczowego, rozrodczego; ściany przewodów dużych gruczołów; torebki narządów, skóra, nerka, śledziona, oko
Komórki rozrusznikowe - cechy : (3) Między warstwami wielu mięśni gładkich, owalny lub gwiaździsty kształt, automatycznie wywołują impulsy powodujące skurcz mięśni gładkich.
Miofibroblasty - cechy (7) : wrzecionowate; produkują kolagen jak fibroblasty i mają właściwości kurczliwe jak mięśnie gładkie; w zwykłych barwieniach nie do odróżnienia od fibroblastów — wykrywa się je immunohistochemicznie (aktyna i desmina, nieobecne w fibroblastach). Np. ściany pęcherzyków płucnych, wokół krypt jelitowych. Po uszkodzeniu wypełniają ubytek i tworzą bliznę.
Komórki mioepitelialne - cechy (7) : kurczliwe (białka kurczliwe, m.in. desmina), ale leżą jak nabłonek — na błonie podstawnej, między komórkami nabłonka a błoną podstawną. W gruczołach: ślinowych, łzowych, mlekowych, potowych i trzustce; skurcz przesuwa wydzielinę w przewodach. W początkowych odcinkach gwiaździste, w dalszych wrzecionowate. Wykrywa się immunohistochemicznie.
Etapy skurczu mięśnia gładkiego (5) : 1. bodziec 2. wzrost stężenia Ca2+ w sarkoplazmie 3. Ca2+ + kalmodulina ----> kompleks aktywuje kinazy łańcucha lekkiego miozyny 4. miozyna ulega fosforylacji ----> aktyna się w nią wsuwa 5. MIOCYT SIĘ SKURCZA, WOLNO, wokół własnej osi
Etapy skurczu mięśnia szkieletowego (6) : 1. Nerw ruchowy pobudza mięsień ---> wydzielana jest ACETYLOCHOLINA 2. acelotylocholina depolaryzuje sarkolemę i kanaliki T 3. aktywacja receptorów ryadynowych i ca2+ są wydzielane z cystern brzeżnych SER do sarkoplazmy 4. Ca2+ + troponina C 5. tropomiozyna odsuwa się od miozyny ---> odsłonięte miejsca wiązania aktyny w miozynie ----> aktyna wsuwa się w miozynę ----> SKURCZ *hydroliza ATP 6. ROZKURCZ *ATPaza zależna od Ca2+ bierze spowrotem Ca2+ (kalwekstryna ich łączy w SER)